logotyp
Według danych WHO, około 30% kobiet na świecie doświadcza przemocy ze strony swojego partnera. Ofiary przemocy, nie tylko fizycznej, ale również emocjonalnej czy ekonomicznej, doświadczają wielu negatywnych konsekwencji, w szczególności w zakresie zdrowia psychicznego. Są to między innymi zaburzenia afektywne, lękowe oraz stresowe pourazowe (PTSD). Te ostatnie dotykają od 45% do nawet 84% kobiet doświadczających przemocy i objawiają się negatywnymi zmianami w sferze poznawczej, nadmiernym pobudzeniem, ciągłym przeżywaniem traumatycznych wydarzeń oraz wysokim poczuciem winy.
Badaczki Liszewska i Urbańska dokonały przeglądu programów terapeutycznych opartych na założeniach psychoterapii poznawczo-behawioralnej i przeznaczonych dla kobiet cierpiących na PTSD. Autorki szczególną uwagę przykładają do Poznawczej Terapii Traumy dla Kobiet z Zaburzeniem PTSD po Doświadczeniach Przemocy (CTT-BW) stworzoną przez Edwarda Kubany’ego. W programie tym przewiduje się 8-11 spotkań, w których skład wchodzą sesje psychoedukacyjne w zakresie PTSD, nauka radzenia sobie ze stresem oraz rozmowy terapeutyczne. Ważnym elementem jest również praca nad szkodliwymi schematami poznawczymi, poczuciem winy oraz wstydem. W trakcie terapii kobiety uczą się także strategii manifestowania siebie oraz swoich potrzeb, jak i stworzenia bezpiecznej i nieszkodliwej relacji ze sprawcą po przerwaniu przemocy.
Według autorek artykułu, w porównaniu do innych programów terapeutycznych skierowanych do ofiar przemocy, CTT-BW najlepiej odpowiada potrzebom kobiet z objawami PTSD oraz nie pozostającymi w stałej relacji ze swoim oprawcą. U 91% kobiet 3-miesięczna terapia doprowadziła do istotnej redukcji objawów PTSD. Autorki podkreślają, że badania skuteczności CTT-BW prowadzone były dotychczas w ośrodkach akademickich, a wyniki instytucji pomocowych mogłyby znacząco wzbogacić obecną wiedzę. Ponadto, nie zbadano skuteczności tego programu w populacji mężczyzn, choć istnieją przesłanki, pozwalające uznać go za uniwersalny bez względu na płeć.
Liszewska, N., Urbańska, L. (2019). POZNAWCZO-BEHAWIORALNA PSYCHOTERAPIA OSÓB Z PTSD PO DOŚWIADCZENIACH PRZEMOCY ZE STRONY PARTNERA - PRZEGLĄD PROGRAMÓW TERAPII. Psychoterapia 1, (188), 19–28
DOI: 10.12740/PT/103861

SKN Psychoterapii "Dialog" ma przyjemność przedstawić książkę ,,Znikodem i zagadka lęku’’ autorstwa Artura Gębki. Poniższa recenzja powstała we współpracy z GWP Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne i jest dostępna na stronie wydawnictwa pod adresem https://www.gwp.pl/znikodem-i-zagadka-leku.html
Zapraszamy do lektury!

Obecnie jedną z najbardziej popularnych metod psychoterapii jest terapia akceptacji i zaangażowania (Acceptance and Commitment Therapy - ACT), należąca do tzw. trzeciej fali terapii behawioralnej. Terapeuci z tego nurtu opierają się na założeniu, iż wszyscy odczuwamy negatywne emocje i, co dość zaskakujące, nigdy nie zdołamy się ich wyzbyć. Zwolennicy ACT sądzą, że istnieje pewien przepis na osiągnięcie szczęścia i ulgi od psychicznego cierpienia: należy zaakceptować trudne emocje, zamiast od nich uciekać, a także nauczyć się żyć „tu i teraz” i patrzeć na swoje myśli z dystansu.

Terapia akceptacji i zaangażowania jest skuteczna zwłaszcza w leczeniu różnego rodzaju lęków, zwłaszcza takich, których nie potrafimy kontrolować i które nas ograniczają. Mamy tendencję do unikania wszelkich sytuacji, które wzbudzają w nas lęk, przez co wiele tracimy. Ponadto, tłumione emocje często się kumulują, co może doprowadzić do poważnego psychicznego kryzysu. Terapia ACT ma za zadanie uświadomić osobie żyjącej z lękiem, że ma ona prawo się bać; nie powinna jednak od tego lęku uciekać, ale nauczyć się od niego dystansować. Celem terapii jest zwiększenie u pacjenta tzw. elastyczności psychologicznej - zdolności do funkcjonowania „tu i teraz”, niezależnie od tego, co w danym momencie przeżywa.

Terapia akceptacji i zaangażowania może być także stosowana w przypadku leczenia lęku u dzieci. Problematyką tą, ze szczególnym uwzględnieniem fobii społecznej, zajął się Artur Gębka, psychoterapeuta poznawczo-behawioralny, wykorzystujący techniki ACT w pracy z dziećmi i młodzieżą. By rozpowszechnić idee terapii ACT w leczeniu dziecięcego lęku, napisał opowiadanie pt.: „Znikodem i zagadka lęku”. Książka ta jest przeznaczona dla dzieci w wieku szkolnym, jednak zawiera też wskazówki dla ich rodziców. Pozycja składa się zarówno z historii chłopca, Nikodema, który cierpi na lęk społeczny, jak i ćwiczeń opartych na zasadach ACT, mających pomóc młodym czytelnikom oswoić się z lękiem.

Główny bohater książki, Nikodem, to chłopiec, w którego życiu jest mnóstwo lęku. Nie lubi chodzić do szkoły, bo boi się, że koledzy będą się z niego śmiać, obawia się, że zostanie wywołany do tablicy, nie chce też brać udziału w szkolnym przedstawieniu. Każda społeczna sytuacja, taka jak wyjście do sklepu, przeraża go - najbezpieczniej czuje się w swoim maleńkim pokoju, który nazywa „dziuplą”. W miarę narastającego lęku zamienia się w „Znikodema” - chłopca, który przez swój lęk staje się coraz mniej widoczny. Na każdym kroku towarzyszy mu tajemnicza postać, która wygląda podobnie jak on, i która pojawia się w stresujących dla niego sytuacjach - to jego Lęk.

Gębka w swojej książce stworzył bardzo ciekawą personifikację lęku. Lęk Nikodema wygląda prawie jak on sam - ubrany jest jedynie w ulubione ubrania chłopca, które przestał on nosić ze względu na krytykę rówieśników. Postać ta to „lęk towarzyski” - taki, który lubi huczne imprezy i tłumy; uwielbia gry zespołowe czy zgłaszanie się do odpowiedzi - jest więc uosobieniem wszystkiego, czego boi się Nikodem. Istnieją także inne Lęki - niektóre lubią pająki, inne zarazki; jeszcze inne wysokości. Początkowo chłopiec twierdzi, że obecność Lęku nie pozwala mu normalnie żyć, lecz ten tłumaczy, iż istnieje po to, by chronić chłopca przed niebezpieczeństwem. Im więcej czasu ze sobą spędzają, tym bardziej Nikodem oswaja się ze swoim lękiem. Uczy się, że gdy zaakceptuje obecność swojego „cienia”, zamiast próbować z nim walczyć, poczuje się lepiej. Nikodem dowiaduje się też, że powinien starać się zdystansować od myśli innych ludzi o nim samym, gdyż nie ma na nie żadnego wpływu. W końcu chłopiec zaczyna rozumieć, że nie sam lęk jest problemem, ale sposób, w jaki na niego reaguje. Wszystko to przynosi pozytywne skutki - dzięki temu, że Nikodem zaakceptował swoje emocje, z czasem Lęk zaczął odwiedzać go coraz rzadziej.

Ciekawe jest też to, że swoje „cienie”, czyli Lęki, mają także dorośli. Lęk mamy Nikodema ma pofarbowane włosy i mocno pomalowane usta - przypomina jej o tym, kiedy była wyśmiewana za odważny wygląd. Lęk taty chłopca jest z kolei dużo mniej spięty, lubi zabawę i głośny śmiech - taki był ojciec Nikodema, zanim został za to skrytykowany. Rodzice Nikodema nie akceptują swoich przykrych emocji - Lęk matki został przez nią dawno zapomniany, natomiast Lęk ojca stale się ukrywa. Jednak gdy Nikodem przedstawia rodzicom swój Lęk, także oni zaczynają coraz lepiej poznawać swoje, dzięki czemu cała rodzina jest szczęśliwsza.

Nawet jeśli historia przedstawiona w książce „Znikodem i zagadka lęku” może być odebrana jako lekko naiwna, a dialogi jako niezbyt naturalne, nadal dobrze spełnia ona swoją terapeutyczną funkcję. Cenna jest zwłaszcza część przeznaczona dla rodziców, w której są oni zachęcani między innymi do wytłumaczenia dziecku, że lęk jest czymś naturalnym i odczuwają go także dorośli. Książka zawiera też sporo ćwiczeń mających oswoić młodego czytelnika z lękiem. Dzieci są zachęcane przykładowo do wymieniania sytuacji, w których lęk może okazać się przydatny, a także do nadania swojemu lękowi imienia i narysowania go.

„Znikodem i zagadka lęku” Artura Gębki to książka z pewnością wartościowa. Nie da się ukryć, że przeczytanie dziecku opowiadania o oswajaniu się z lękiem nie zastąpi psychoterapii, ale może być jej dobrym uzupełnieniem.

Dominika Lis 

Przypominamy, że już dziś (19 maja) o godzinie 18.00 odbędzie się spotkanie „Czy wszystkie szczęśliwe rodziny są takie same? W poszukiwaniu narracji partnerów w dobrze funkcjonujących związkach." organizowane w ramach projektu W Związku z Rodziną Prelegentami będą dr hab. Anna Cierpka oraz dr Szymon Chrząstowski

Na spotkanie obowiązują zapisy przez formularz:

https://forms.gle/vtYKvtLJqpCcZo5Z6

Więcej informacji w wydarzeniu. Serdecznie zapraszamy do udziału

W dzisiejszym poście merytorycznym przyjrzymy się bliżej zespołowi impostora (The Impostor Phenomenon, IP), który można określić jako poczucie własnej intelektualnej fałszywości. Występuje u osób doświadczających rozbieżności między ich własną oceną swoich osiągnięć a ich oceną dokonywaną przez innych. Tym mianem określane są osoby, które osiągając sukcesy, doświadczają jednocześnie strachu przed porażką, oceną i uwidocznieniem ich braku kompetencji. Żywią one obawy, że raz osiągnięte sukcesy nie będą możliwe do powtórzenia. Własne dokonania wydają się im nieznaczące i przypisują je szczęściu, przypadkowi lub znajomościom. Skupiają się one natomiast w dużym stopniu na swoich potencjalnych porażkach, co może tłumaczyć wyniki badań mówiących o silnym związku między zespołem impostora a nasileniem objawów depresyjnych, czy lękowych. Stwierdzono również wysoką, dodatnią korelację między IP a neurotyzmem, ujemną korelację między IP a ekstrawertyzmem oraz wysoki, dodatni związek z perfekcjonizmem. Badacze twierdzą, że znaczącym aspektem zespołu impostora jest także zniekształcone postrzeganie pojęcia inteligencji. Objawia się ono przekonaniem, że inteligentne osoby nie muszą pracować ciężko, żeby osiągnąć sukces, a gdy rozwiązując jakieś zadanie, przyjdzie im to z łatwością, uznają, że było ono po prostu zbyt proste. Gdy muszą natomiast włożyć dużo wysiłku w wykonanie zadania, stwierdzają, że nie charakteryzują się w wystarczający sposób inteligencją, czy zdolnościami. Uważają bowiem, że inteligencja jest elementem stałym, a na porażki reagują poczuciem wstydu, czy bezsilności.

W badaniach potwierdzono, że osoby z wysokim nasileniem IP wykazują tendencję do: (1) stawiania sobie wysokich wymagań, (2) reagowania znacznie bardziej krytycznie w sytuacji doświadczania porażki, (3) generalizowania uczuć związanych z doświadczeniem porażki i dewaluowania pozytywnych informacji zwrotnych. Perfekcjonizm oraz strach przed porażką skutkują tym, że osoby z dużym nasileniem tego zespołu nie czerpią satysfakcji ze swoich sukcesów i funkcjonują w tak zwanym cyklu impostora (impostor cycle). „Rozpoczyna się on od obawy, czy możliwe będzie sprostanie wymaganiom, czemu może towarzyszyć lęk, czy objawy psychosomatyczne. Następnie może wystąpić jedna z dwóch sytuacji: 1) nadmierne przygotowywanie się do zadania lub 2) zwlekanie z jego podjęciem i ostatecznie praca w pośpiechu. Jeśli działanie zakończy się sukcesem, to w pierwszym przypadku jest ono przypisywane ciężkiej pracy, w drugim zaś — szczęściu.” Stwierdzono również , że osoby te mają tendencję do angażowania się w zadania o poziomie trudności nieadekwatnym do ich umiejętności np. wybierając zadania proste, przy których otrzymanie gratyfikacji jest praktycznie pewne. Prowadzi to do obniżenia własnych standardów w celu uniknięcia porażki, a także do dalszego trwania w cyklu impostora.

Filarowska, M., Schier, K. (2018). Zespół impostora, czyli o poczuciu intelektualnej fałszywości. Psychoterapia 2 (185) 2018 s. 35–45

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii „Dialog” działające przy Wydziale Psychologii UW serdecznie zaprasza na wykład otwarty pt. „Trauma i zaburzenia odżywiania – techniki psychoterapii”, który wygłosi Sabina Sadecka. Prelekcja zainauguruje serię spotkań merytorycznych, podczas których omawiane będą różne aspekty pracy terapeutycznej z traumą, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń odżywiania.
O Prelegentce:
Sabina Sadecka – terapeutka traumy, nauczycielka terapii akceptacji i zaangażowania. Współtwórczyni portalu opsychologii.pl, wykłada na Uniwersytecie SWPS w Poznaniu.
Podczas wykładu poruszone zostaną m.in. następujące zagadnienia:
- Zaburzenia odżywiania i powiązania ich etiologii z przeżytą traumą,
- Trauma w ujęciu terapii ACT,
- Elementy mindfulness w pracy z traumą.
Kiedy?
Środa 12.05.2021, godz. 15:00
Gdzie?
Online (platforma Google Meets)
UWAGA: Liczba miejsc ograniczona! Kliknięcie „wezmę udział” nie jest równoznaczne z rejestracją na wydarzenie. Link do wydarzenia online zostanie przesłany wyłącznie do osób, które otrzymają potwierdzenie zapisu.
W przypadku dużego zainteresowania przewidujemy możliwość utworzenia listy rezerwowej.
Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp